Kalkulacje form wtryskowych za pomocą programu PERFECT CalCard
Kalkulacja form wtryskowych jest bardzo ważnym etapem w ogniwie produkcji formy wtryskowej. Rosnąca konkurencja ze strony dalekowschodnich narzędziowni oraz zmniejszanie się różnicy cen pomiędzy polskimi i zachodnimi narzędziowniami powoduje wzrost znaczenia etapu ofertowania form. Kalkulacja bardzo często decyduje o powodzeniu całego projektu. Dobrze i profesjonalnie wykonana kalkulacja pozwala na pozyskanie zlecenia w odpowiedniej dla zleceniobiorcy cenie. Klienci stawiają jednak coraz wyższe wymagania dotyczące sposobu i formy przedstawiania oferty na wykonania formy. Bardzo często nie wystarczają już oferty zawierające tylko cenę za wykonanie formy i czasu jej dostawy. Teraz coraz częściej narzędziownie spotykają się z wymogiem przedstawiania oferty zawierającej oprócz ceny bardziej szczegółowe informacje na temat technologii wykonania formy. Poza tym klienci życzą sobie kilka lub kilkanaście ofert na formy równocześnie, zawierających dodatkowo różne założenia i warianty (różna krotność formy, różne metody wykonania itd.). Arkusz kalkulacyjny powinien w tym wypadku zawierać informacje na temat liczby godzin na poszczególnych gniazdach produkcyjnych potrzebnych do wykonania danego narzędzia. W wielu przypadkach należy wykonać kalkulacje na arkuszu, który musi być dopasowany w formie i treści do wymagań klienta. Prym wiodą tu firmy motoryzacyjne. Wykonanie takiej kalkulacji jest dla wielu narzędziowni bardzo pracochłonne i trudne. Osoby zajmujące się kalkulacją form wtryskowych mają bardzo duży problem z tego rodzaju kalkulacjami. Czas potrzebny do wykonania takiej kalkulacji jest na tyle długi, że zanim oferta trafi do zleceniodawcy, bardzo często okazuje się że dany temat jest już nieaktualny. Projekt został zlecony gdzie indziej. Ogólnie czas wykonania ofert przez zakłady narzędziowe jest w dużym stopniu niezadowalający dla zleceniodawców. Spowodowane jest to tym, że kalkulacja form wtryskowych jest bardzo złożonym i trudnym procesem. Powoduje to skomplikowana budową formy wtryskowej, która składa się z bardzo wielu elementów wykonywanych przeróżnymi metodami oraz o rożnym stopniu trudności. Chcąc otrzymać wiarygodną i dokładną cenę narzędzia, należy dokładnie przeanalizować budowę oraz elementy geometrii wypraski, oraz wybrać odpowiednią technologię wykonania formy. Trzeba skalkulować wszystkie elementy wchodzące w skład formy tj. zestaw płytowy (znormalizowany korpus formy lub wykonanie własne płyt), części znormalizowane (wypychacze, elementy układu chłodzenia, suwaki, mechanizmy specjalne) systemy gorąco-kanałowe, części potrzebne do wykonania poszczególnych podzespołów (np. elektrody) oraz uwzględnić czas pracowników oraz maszynowy potrzebny do wykonania formy.
W Polsce nie ma ujednoliconego systemu kalkulacji narzędzi produkcyjnych. Mimo coraz większej liczby zapytań przychodzących do zakładów narzędziowych, sposób ich kalkulacji jest bardzo często dość chaotyczny. Zakłady narzędziowe wykonujące kalkulacje form dla klientów, nie mają na wykonanie oferty tyle czasu ile powinno się poświecić na ich dokładną i analityczną kalkulację. Oprócz tego w zakładach narzędziowych stosuje się różnorodne metody kalkulacji uwzględniające różnorodne technologie wykonania form. Wynikiem jest duża rozbieżność cen za oferowane narzędzia, mogące wynosić przy porównywalnych zakładach narzędziowych i takich samych zaleceniach co do wykonania formy nawet 100%!.
Na dzień dzisiejszy tylko z góry określony sposób postępowania z zapytaniem pozwala na wykonanie racjonalnej oferty. Po otrzymaniu zapytania należy je przeanalizować pod względem możliwości realizacji, atrakcyjności oraz strategicznych interesów firmy. Dopiero po tym można zająć się techniczną strona wykonania narzędzia. Te rozważania służą jako baza do ustalenia terminu dostawy. Po ustaleniu terminu dostawy przychodzi kolej na wszystkie rzeczy zawiązane z warunkami prawnymi zlecenia. Po tych ustaleniach można wysłać oficjalną ofertę do klienta.
Poniżej przedstawiono najczęściej stosowane na polskim rynku narzędziowym metody kalkulacji form. Metody te są bardzo często dość niedoskonałe.
Metoda heurystyczna
Jest w kalkulacjach najczęściej stosowaną metoda. Polega na porównywaniu starszych ofert, kalkulacji podobieństwa oraz szacowaniu kosztów. Do tych metod należy szacowanie formy na podstawie kosztów/kg. Ta metoda zakłada wzrost ceny proporcjonalnie do wzrostu wagi narzędzia. Na tej podstawie stosunku kosztów do wagi ustala się cenę narzędzia. Metoda kosztów materiałów ma w założeniu stały stosunek pomiędzy kosztami materiałów, zarobkami i kosztami ogólnymi. Na tej podstawie można szacować koszty wykonania całej formy na podstawie kosztów materiałów. Obydwie metody mogą być stosowane w przypadku posiadania przez narzędziownie doświadczenia w wykonywaniu danego rodzaju form oraz bazy danych tych form.
Metoda statystyczna
W statystycznej metodzie kalkulacji porównuje się statystycznie cechy narzędzia/detalu z nakładem pracy potrzebnym do ich wykonania (funkcja kosztów, podobieństwo kosztów).
Metoda analityczna
Jest to najdokładniejsza metoda kalkulacji kosztów. Ta metoda zajmuje najwięcej czasu. W tej metodzie analizuje się pojedyncze procesy i wykonuje kalkulacje bazująca na procesach.
Jedną z najczęściej używanych metod szacowania i kalkulacji form wtryskowych jest metoda podobieństwa kosztów. Tą metodą można w dość precyzyjny sposób określić koszty budowanego narzędzia (pod warunkiem, że dany zakład produkcyjny robił już podobne formy).
W metodzie analitycznej forma wtryskowa podzielona jest na kilka grup kalkulacji. Dla każdej z tych grup trzeba obliczyć koszty wykonania i na końcu zsumować wszystkie podgrupy.
Grupa kalkulacji 1 – gniazdo formujące 1. Ustalenie objętości frezowania (obróbka wstępna) i powierzchni frezowanej (obróbka wykańczająca) 2. Ustalenie wkładek – rdzeni 3. Ustalenie złożoności obróbki podstawowej i drążenia (udział drążenia) 4. Definicja obszarów drążonych i elektrod
Grupa kalkulacji 2 – zestaw płytowy 1. Ustalenie wymiarów formy z wymiarów części 2. Wybór materiału na płyty 3. Wkładki formujące tak / nie
Grupa kalkulacji 3 – podstawowe jednostki funkcyjne 1. Liczba i rodzaj kołków wypychaczy / Płyt wypychaczy 2. Rodzaj systemu wtryskowego 3. Ustalenie otworów termostatujących
Grupa kalkulacji 4 – specjalne jednostki funkcyjne 1. Uwzględnienie mechanizmów specjalnych (Wykręcanie, sterowanie dodatkowych płyt) 2. Ustalenie wielkości suwaków, ich rodzaj i wykonanie 3. Koszty specjalne (np. Dysze do wtrysku z gazem, powłoki, itd.)
Rozwiązaniem dla narzędziowni problemu wykonania szybkiej, dokładnej i profesjonalnej kalkulacji jest zastosowanie innowacyjnych programów CAC (Computer Aided Calculation). Tego rodzaju system pozwala na systematyczną, szybką, powtarzalną i pewną kalkulację formy.
Cele profesjonalnego systemu CAC
Możliwość wykonywania kalkulacji różnorodnych rodzajów form
Możliwość wykonywania kalkulacji „open book” => rozróżnienie kroków produkcyjnych (Wynik kalkulacji można wykorzystać do Cost-Breakdown Sheet -arkusz kalkulacji Excel)
Systematyczna kalkulacja (nic nie jest pominięte)
Kalkulacja nie jest zależna tylko od doświadczenia osoby ją wykonującej
Oszczędność czasu potrzebnych na wykonywanie bardzo szczegółowych kalkulacji
Dopasowanie arkuszy kalkulacyjnych do potrzeb klienta
Profesjonalny system CAC musi spełniać wszystkie wymienione cele. Kalkulacje form wtryskowych muszą być wykonywane szybciej, równocześnie dokładność oraz szczegółowość tych kalkulacji musi być bardzo wysoka. Na dzień dzisiejszy żadna z profesjonalnych narzędziowni nie może sobie pozwolić na stratę zleceń z powodu źle skalkulowanych kosztów form: zbyt wysoka cena ofertowa z powodu niepewności przy kalkulacji prowadzi do starty zlecenia, zbyt nisko oszacowane koszty prowadzą do straty firmy. System musi wykonywać powtarzalne kalkulacje, które maja być niezależne od dyspozycji dnia osoby kalkulującej.
Najbardziej rozpowszechnionym i najdokładniejszym programem CAC jest system Perfect CalCard firmy Transcat Kunststofftechnik GmbH. Program ten ma zastosowanie w zakładach narzędziowych, firmach produkcyjnych oraz firmach OEM.
Przykład stosowania programu Perfect CalCard w branży PTS
Podczas procesu kalkulacji przy pomocy programu Perfect CalCard wykorzystywane są głównie analityczne metody kalkulacji form. Program wykorzystuje również inne metody kalkulacji: metodę statystyczną i heurystyczną.
Przykład obliczenia czasu frezowania w programie Perfect CalCard
Perfect CalCard umożliwia kalkulację cenową wszelakiego rodzaju narzędzi wykonywanych w zakładach narzędziowych: INJECT Przetwórstwo tworzyw sztucznych – formy wtryskowe, formy ciśnieniowe, odlewy kokilowe, odlewy piaskowe, spienianie, wtrysk kauczuku. PRESS Duroplast- Thermoplast (SMC, RMC) Obróbka plastyczna metali, tłoczniki, wykrojniki i krępownik BLOW Formy rozdmuchowe
Perfect CalCard umożliwia 1. Kalkulację ofert w narzędziowni => kalkulacja narzędzi, kalkulacja wyrobów 2. Analiza ceny zakupu (walidacja własnych wartości zakupowych) 3. Określenie wartości docelowych dla działu sprzedaży i dla zakupów 4. Analiza wartości dla narzędziowni (wyznaczenie najdroższych elementów formy) 5. Analiza struktury cenowej (Podział kosztów w narzędziu, podział list części) 6. Zapis „Know-how“ i pełna dokumentacja
Autor
Technik Solution Beata Cichoń Ul. Puszczyka 2c/1 05-500 Zgorzała
www.t-solution.eu
