W sądzie kościelnym nie wnosi się o rozwód, lecz o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Postępowanie w takich sprawach nie należy do łatwych ani szybkich - z reguły wyrok zapada dopiero po dwóch latach od wszczęcia procedury. Na czym polegają kolejne etapy procesu kościelnego?
Podstawy stanowiące o nieważności małżeństwa
Tak jak w sądach cywilnych należy wskazać przyczynę rozkładu pożycia, tak i w sądach biskupich trzeba wskazać argument dla skargi powodowej. Kościelne unieważnienie małżeństwa można uzasadnić:
- przeszkodami zrywającymi (np. poligamia, impotencja, brak chrztu, zbyt niski wiek, pokrewieństwo małżonków);
- wadami zgody małżeńskiej (np. niepełnosprawność intelektualna, choroba psychiczna, homoseksualizm);
- niezachowaniem formy małżeństwa (np. udzielenie ślubu przez nieupoważnioną osobę).
Skarga powodowa
Jeżeli istnieją przesłanki do unieważnienia małżeństwa, wówczas można przystąpić do opracowania skargi powodowej. Jest to kościelny odpowiednik pozwu rozwodowego, w którym strona opisuje relacje z małżonkiem oraz przedstawia argumenty przemawiające za nieważnością sakramentu. Pismo należy doręczyć do właściwego trybunału, najczęściej jest to sąd biskupi właściwy dla miejsca zawarcia małżeństwa lub miejsca zamieszkania strony (stron).
Ustalenie przedmiotu sporu
Po zapoznaniu się ze skargą powodową oraz stanowiskiem drugiej strony sąd sprawdza, czy istnieją przesłanki uzasadniające kościelne unieważnienie małżeństwa oraz ustala przedmiot sporu, czyli tzw. formułę wątpliwości. Dekret sądu może ulec zmianie, gdy np. w trakcie postępowania okaże się, że istnieją inne powody do unieważnienia małżeństwa. Może się też zdarzyć, że druga strona po otrzymaniu pozwu wystosuje własną skargę powodową - w tej sytuacji sąd musi ustalić, w stosunku do czyjego pozwu prowadzić postępowanie.
Postępowanie dowodowe
Na tym etapie sąd zajmuje się gromadzeniem dowodów w sprawie. Chodzi tutaj w szczególności o takie czynności jak:
- przesłuchania stron,
- przesłuchania świadków,
- zapoznanie się z opiniami biegłych (np. psychiatry, seksuologa),
- zapoznanie się z dokumentacją (np. historią choroby).
Pytania do przesłuchań są przygotowywane z udziałem Obrońcy Węzła Małżeńskiego (odpowiednik prokuratora) oraz prawników stron. Po zakończeniu postępowania dowodowego sąd publikuje akta sprawy, z którymi mogą zapoznać się obie strony. Warto zaznaczyć, że adwokat kościelny może zapoznać się z materiałem dowodowym jeszcze przed publikacją akt.
Przed wyrokiem
Na tym etapie strona samodzielnie lub z pomocą adwokata przygotowuje pismo, w którym jeszcze raz podaje argumenty przemawiające za unieważnieniem małżeństwa - jest to odpowiednik mowy końcowej w sądzie świeckim. W opozycji do powoda swoje uwagi zgłasza Obrońca Węzła Małżeńskiego, według którego małżeństwo nie powinno być unieważnione. Na koniec strona (lub adwokat strony) przedstawia replikę, która ma na celu podważenie argumentów Obrońcy Węzła Małżeńskiej.
Kościelne unieważnienie małżeństwa - wyrok i co dalej?
Po zapoznaniu się z argumentami strony i kontrargumentami Obrońcy Węzła Małżeńskiego sąd może przystąpić do wydania wyroku. Jeżeli sąd stwierdzi nieważność małżeństwa, wówczas powód i strona pozwana stają się ludźmi stanu wolnego. Strony mogą również zgłosić apelację lub skargę o nieważność wyroku. Czasami zdarza się, że mimo stwierdzenia nieważności małżeństwa strona nie może zawrzeć kolejnego związku małżeńskiego. Jest to tzw. klauzula wyrokowa - żeby ją usunąć, strona (np. z pomocą adwokata kościelnego) musi wystosować odpowiednie pismo do właściwego ordynariusza.
Pomoc adwokata kościelnego jest nieoceniona na każdym etapie postępowania o stwierdzenie nieważności małżeństwa - począwszy od złożenia skargi powodowej, przez postępowanie dowodowe aż po wydanie wyroku.
Takiej pomocy udziela profesjonalna Kancelaria Prawa Kanonicznego Magdalena Wojdała, która przyjmuje sprawy na terenie całego kraju. W celu umówienia się na wizytę można zadzwonić pod numer +48 515 293 236 lub skorzystać z formularza kontaktowego na stronie: https://kancelariawojdala.pl/kontakt-z-nami/
Kancelarię można również odwiedzić osobiście w Krakowie (ul. Dąbrowskiego 20 lok. 2).