Budowa Centrum Edukacyjnego ? Regionalna Zagroda Kultury i Przyrody
PODHALAŃSKI PARK MINIATUR
I ZOO-OGRÓD ZWIERZĄT RAS CHRONIONYCH
Zapotrzebowanie na dobra i usługi turystyczne w Zakopanem mają tendencje wzrostowe. Urodą piękna urzekają nie tylko Tatry i miejscowy folklor. Fantastycznych przeżyć dodaje zachowane gdzie niegdzie budownictwo ludowe i ciekawa architektura. Zakopiańskie budowle stylu tyrolskiego i szwajcarskiego oraz zaprojektowane i wybudowane pod nadzorem Stanisława Witkiewicza obiekty stylu zakopiańskiego stawiają miasto w czołówce cennych krajowych atrakcji turystycznych. Sezonowość turystyki powoduje, że ruch pieszy i kolejowy w Tatrach jest mocno skoncentrowany w czasie i przypada na miesiące letnie oraz okresy szkolnych ferii zimowych. W związku z tym popyt turystyczny w skali całego roku jest dynamiczny i zmienny. Brak komplementarności usług w poszczególnych placówkach kultury prowadzi do natłoku ludzi i pojazdów w regionie, co wpływa niekorzystnie na obiekty i odwiedzany teren. Dodatkowo, wymienione powyżej walory turystyczne są tak rozproszone i niedostępne, że z powodu braku węzłowej komunikacji wewnętrznej jak i spójnych, dobrze opisanych pieszych szlaków tematycznych, stanowią dla zdezorientowanych wczasowiczów dobra wirtualne.
Wychodząc naprzeciw potrzebom ochrony zabytków i oczekiwaniom turystów Zakopiańska Fundacja Narodowa SKANSEN zamierza zbudować pierwszy w regionie park miniatur architektury regionalnej. Na centralny punkt sterowania całym założeniem przestrzennym obrano własnościowy grunt fundacji w Chochołowie. Obecnie przeniesiono tam z Krupówek muzeum fundacji ?Pod Kuźniczym Młotem?. Teren ten znajduje się w obrębie chronionego krajobrazu, w sąsiedztwie Obszaru Natura 2000.
Pierwsze parki miniatur pojawiły się w XIX wieku jako zestawy kolekcji prywatnych. Od 1930 roku datuje się rozwój tych niezwykłych atrakcji turystycznych wśród których prym wiedzie Wielka Brytania.
Skansen miniatur w Zakopanem będzie uzupełnieniem Żywego Skansenu Kultury Góralskiej w Chochołowie. Zakopiańska Fundacja wspiera działania mieszkańców tej wsi. Opracowano dla niej program funkcjonalno-przestrzenny z wykorzystaniem wszystkich walorów krajobrazowych, technicznych i kulturowych.
Rozmieszczane w parku miniatur makiety zaginionych obiektów kultury karpackiej prezentować będą okres przed witkiewiczowski oraz budowle, które powstały po śmierci Stanisława Witkiewicza w pracowniach architektonicznych jego następców i naśladowców.
Tak więc podstawową funkcją parku miniatur będzie ukazanie struktury przestrzennej szlaku budownictwa ludowego, tyrolskiego, szwajcarskiego
i post-witkiewiczowskiego. Prezentowany będzie także gospodarczy
i sanatoryjny charakter zakopiańskiego uzdrowiska z XIX wieku. Filigranowe miniatury wykonane zostaną w skali 1:10, z trwałych materiałów, odpornych na działanie warunków atmosferycznych (słońca, wody, śniegu, lodu, mrozu). Wśród nich znajdą się dwory, projektowane a nie zrealizowane przez Witkiewicza, budowle pałacowe, zamki oraz unicestwione kościoły i karczmy. Makiety będą wiernymi kopiami oryginałów z zachowaniem wszelkich charakterystycznych detali. Będą to obiekty najbardziej reprezentatywne dla naszego regionu, obejmujące głównie Zachodnie Karpaty z Podhalem i Tatrami. Stworzony świat realiów dawnego życia Podhala będzie dla turystów wielką atrakcją i radością. Wszystkie odwzorowane obiekty będą wiernymi kopiami oryginalnych budowli, które bywają najczęściej bez wiedzy o ich wartości omijane. Tutaj przyciągną wzrok i zachęcą do odwiedzenia ich w naturalnej scenerii miasta. Zmotoryzowanych zachęcą także do podróży po Podhalu. Przed przystąpieniem do budowy miniatur sporządzona będzie dokumentacja architektoniczno-konserwatorska obiektów. Budowa modeli jest bardzo pracochłonna. Realizacja Parku Miniatur powinna być zakończona w ciągu trzech lat. Nad pracami czuwać będzie zespół architektów, artystów plastyków, modelarzy, restauratorów mebli, stolarzy i kowali.
Mini skansen będzie nowym tworem w turystyce górskiej, który przeniesie widza w sam środek wielkiej historycznej przygody. Ta podróż
w czasie przyniesie wiele emocjonujących atrakcji. W zachwycającej scenografii i scenerii górskiej, jedynej tego typu na Podhalu. Na terenie tworzonego ekomuzeum odbywać będą się oryginalne spektakle związane z regionem jak tkactwo, powroźnictwo, kowalstwo oraz szatkowanie kapusty, wyrób masła w kiernickach, garncarstwo a także imitowane scenerie wypraw Chałubińskiego w Tatry czy sceny życia pasterzy, zbójników oraz górników i hutników w Tatrach.
Park miniatur to również ciekawe założenie ogrodowe oraz przepiękne koncepcje roślinności górskiej rozmieszczonej w scenerii skał Tatr Wysokich i Tatr Zachodnich. Po zmroku dodatkową atrakcją parku będzie iluminacja świetlna i właściwie dobrany podkład muzyczny (muzyka góralska, elektroniczna i organowa).
Zwiedzanie parku miniatur, kaplicy i ekspozycji muzealnej poświęconej tatrzańskiemu górnictwu i hutnictwu - ?Pod Kuźniczym Młotem? - będzie trwało około 2 godzin w towarzystwie przewodnika. Trasa edukacyjna wśród miniatur pozwoli na ich oglądanie jak z lotu ptaka. W naszym Morskim Oku zobaczyć będzie można pstrągi, które w rzeczywistości stanowią jedyne naturalne zarybienie tego stawu. Oglądać będzie można największy polski wodospad Siklawę, podziwiać z mostu niezwykłe Wodogrzmoty Mickiewicza oraz poznać tajemnice zachowań i życia zwierząt górskich.
Marian Matusiak
