Terminem hipertermia onkologiczna ogólnoustrojowa określa się różne techniki kontrolowanego i zaplanowanego zwiększania ciepłoty całego ciała Pacjenta lub jego części, zwykle jako uzupełnienie wcześniej zaplanowanej terapii przeciwnowotworowej chemio lub radioterapii, immunoterapii czy terapii genowej.
Wyróżnia się kilka rodzajów hipertermii różniących się zarówno sposobem podwyższania temperatury jak również potencjalnych korzyści terapeutycznych. Obecnie stosowane są: hipertermia lokalna, śródmiąższowa, hipertermia regionalna, hipertermia całego ciała (Whole Body Hyperthermia), hipertermia techniki perfuzyjnej (HILP), hipertermia perfuzji otrzewnowej (HPP). Uważa się, że hipertermia nie może zastąpić chemio lub radioterapii, ale z pewnością może ona zwiększyć efekt niszczenia komórek nowotworowych przez chemioterapię lub radioterapię, jak również stymulować układ odpornościowy, poprzez zwiększoną proliferację i wzrost aktywności komórek NK (natural killer). Temperatura poniżej 41°C pobudza wydzielanie selektyn, działa również pobudzająco na komórki dendrytyczne. Istotnym zjawiskiem zapobiegającym pojawianiu się przerzutów odległych są białka szoku cieplnego. Hipertermia indukuje ich powstawanie wzmacniając odpowiedź immunologiczną przeciwko komórkom nowotworowym. Obserwację tą potwierdzono między innymi u chorych z rakiem szyjki macicy.
Hipertermia ma na celu poprawę wyników konwencjonalnych metod leczenia w ramach koncepcji multimodalnej terapii. W ocenie skuteczności metod klasycznych takich jak chemio i radioterapia w połączeniu z hipertermią stosuje się współczynnik wzmocnienia cieplnego (TER). Wskazuje on ile razy dołączenie hipertermii do chemio lub radioterapii zwiększa efekt biologicznego działania. W przypadku radioterapii z hipertermią wynosi on od 1,2 do 9,0 a w przypadku chemioterapii w połączeniu z hipertermią od 1,2 do 10,0.
Jednym z głównych argumentów za wykorzystaniem hipertermii w onkologii są wyniki badań klinicznych III fazy u Pacjentów z zaawansowanym procesem nowotworowym. Wskazują one w wielu przypadkach na poprawę wyników leczenia przeciwnowotworowego. Dostępne dane dotyczące hipertermii całego ciała (WBH) w połączeniu z chemioterapią pokazują korzyści z jej stosowania w terapii układowej szczególnie u Pacjentów z chorobą przerzutową.
Niebagatelnym efektem hipertermii jest działanie przeciwbólowe, znacząco poprawiające jakość życia chorych. Najnowsze publikacje dotyczą wpływu hipertermii na szlaki przekazywania sygnałów komórkowych w szczególności tak zwanego ?szoku cieplnego?, regulacji cyklu komórkowego i zjawiska apoptozy.
Hipertermia całego ciała w zakresie temperatur 38,5°C do 40,0°C znalazła również zastosowanie jako metoda pobudzająca układ immunologiczny chorych po leczeniu przeciwnowotworowym, jako działanie podtrzymujące efekty leczenia radio i chemioterapią, zapobiegające powstawaniu wznów, oraz poprawiające jakość życia Pacjentów. W zbiorze artykułów naukowych z całego świata MEDLINE jest ponad 11000 cytatów dotyczących hipertermii.
Dotychczasowe wyniki badań klinicznych z zastosowaniem hipertermii wykazały, że w zależności od rodzaju choroby nowotworowej, stopnia zaawansowania oraz zastosowanej terapii, można ograniczyć liczbę wznów lokalnych, przerzutów, spowolnić lub zahamować wzrost guza, uzyskać poprawę leczenia przeciwbólowego, a co za tym idzie poprawę jakości życia.
Dr n. med. Krzysztof Gawrychowski
Mazowiecki Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Ginekologii Onkologicznej.
Więcej informacji na stronie:
